Türkiye,
engelli
istihdamının
en
düşük
olduğu
ülkelerden
birisidir.
15
yaş
ve
üstü
en
az
yüzde
20
engel
oranına
sahip
olan
engelli
bireylerin
yüzde
14.3’ü
çalışırken,
yüzde
85.7’si
çalışmamaktadır.
Türkiye,
engelli
istihdamının
en
düşük
olduğu
ülkelerden
birisidir.
15
yaş
ve
üstü
en
az
yüzde
20
engel
oranına
sahip
olan
engelli
bireylerin
yüzde
14.3’ü
çalışırken,
yüzde
85.7’si
çalışmamaktadır.
Çalışan
engellilerin
yüzde
21.4’ü
erkek,
yüzde
4.6’sı
kadındır;
yüzde
77.4’ü
ücretli-maaşlı,
yüzde
15’i
kendi
hesabına,
yüzde
7.6’sı
ücretsiz
aile
işçisi
olarak
çalışmaktadır.
Çalışan
engelli
bireylerin
yüzde
69.6’sı
kayıtlı
çalışırken,
yüzde
30.4’ü
kayıt
dışı
çalışmaktadır
(TÜİK,
2010).
Engelli
istihdamını
artırmak
için
cezalar
ve
teşvikler
olarak
iki
temel
politika
aracı
bulunmaktadır.
Birinci
aracın
temel
stratejisi
engelli
istihdam
etmeyi
yükümlülük
(zorunluluk)
haline
getirmek
ve
engelli
istihdam
etmeyenleri
cezalandırmaktır.
İkinci
aracın
temel
stratejisi
ise
engelli
istihdam
eden
işyerleri
ve
kurumları
ödüllendirmektir.
Türkiye’de
engelli
bireylerin
istihdamına
yönelik
temel
politika
engelli
çalıştırma
yükümlülüğü
politikasıdır.
Bu
bağlamda,
engelli
bireylerin
işçi
kadrosunda
istihdamı
4857
sayılı
İş
Kanunu’nun
30’uncu
maddesi
kapsamında;
memur
kapsamında
istihdamları
içinse
657
sayılı
Devlet
Memurları
Kanunu’nun
53’ncü
maddesine
göre
zorunlu
hale
getirilmiştir.
YENİ
İSTİHDAM
OLANAKLARI
YARATILMALI
4857
sayılı
İş
Kanunu’nun
30’uncu
maddesi
kapsamında
işverenler,
elli
veya
daha
fazla
işçi
çalıştırdıkları
özel
sektör
işyerlerinde
yüzde
üç
engelli;
kamu
işyerlerinde
ise
yüzde
dört
engelli
bireyi
meslek,
beden
ve
ruhi
durumlarına
uygun
işlerde
çalıştırmakla
yükümlüdür.
Bu
kapsamda,
2015
yılı
itibarıyla
kamu
işyerlerinde
10
bin
696
engelli;
özel
sektör
işyerlerinde
ise
84
bin
370
engelli
birey
istihdam
edilmiş
bulunmaktadır.
Yine,
657
sayılı
Devlet
Memurları
Kanunu’nun
53’üncü
maddesine
göre;
kurum
ve
kuruluşlar
bu
kanuna
göre
çalıştırdıkları
personele
ait
kadrolarda
yüzde
üç
oranında
engelli
bireyi
çalıştırmak
zorundadırlar.
Bu
kapsamda,
kamu
kurumlarında
engelli
kotasında
istihdam
edilen
memur
sayısı
2015
yılı
itibarıyla
40
bin
655
kişidir.
Bu
durum,
engelli
çalıştırma
yükümlülüğünün
yanı
sıra
yeni
istihdam
olanaklarının
yaratılması
gerektiğini
göstermektedir.
TOPLUMSAL
KATILIM
ARACI:
ÇALIŞMA
HAYATI
Engelli
bireylerin
önemli
bir
bölümü
gerekli
destekler
sağlandığında
ve
ayrımcılık
ile
kurumsal
olarak
mücadele
edildiğinde
ana
akım
sektörlerde
rahat
ve
etkin
çalışabilmektedirler.
Çalışma
hayatına
katılım,
engelli
bireyler
için
bir
toplumsal
katılım
aracıdır.
Engelli
bireylerin
yetkinliklerine
uygun
şekilde
istihdamlarının
sağlanması
yaşam
koşullarını
olumlu
yönde
etkileyebileceği
gibi
ülke
ekonomisine
de
fayda
sağlayacaktır.